Światowy Dzień Mokradeł 2026

2 lutego 2026

przewiń dalej

Światowy Dzień Mokradeł 2026

2 lutego obchodzimy Światowy Dzień Mokradeł, ustanowiony w ramach Konwencji Ramsar. W 2026 roku hasło przewodnie brzmi: „Mokradła i tradycyjna wiedza: celebrowanie dziedzictwa kulturowego”. To okazja, by docenić znaczenie mokradeł nie tylko dla przyrody, ale także dla ludzi – zarówno w kontekście tradycyjnej wiedzy, jak i dziedzictwa kulturowego.

Mokradła – źródło życia i bioróżnorodności

Mokradła są kluczowe dla zachowania bioróżnorodności i bezpieczeństwa wodnego. Działają jak naturalne filtry, oczyszczając wodę i magazynując składniki odżywcze. Ich degradacja stanowi zagrożenie zarówno dla ekosystemów, jak i lokalnych społeczności.

W Narwiańskim Parku Narodowym chronimy te unikalne ekosystemy, które są ostoją dla ponad 200 gatunków ptaków oraz bogatej fauny i flory związanej z mokradłami. Oprócz ptaków wodno-błotnych występują tu m.in. ryby, płazy, ssaki oraz niezliczone gatunki bezkręgowców. Roślinność bagienna tworzy charakterystyczne siedliska trzcin, turzyc i szuwarów. To właśnie różnorodność organizmów i sieć zależności między nimi decydują o wyjątkowości Doliny Narwi.

Mokradła Doliny Narwi to jedne z najlepiej zachowanych ekosystemów bagiennych w Polsce. Natura wciąż działa tu według własnych praw, tworząc świat wody i trzcin, w którym codziennie toczy się życie tysięcy organizmów. Wystarczy się zatrzymać, by dostrzec, jak misternie zbudowana jest ta sieć powiązań – od roślin, przez ptaki i ryby, po ludzi, którzy od wieków uczyli się żyć w rytmie wody. To przestrzeń, która pozwala zrozumieć, jak funkcjonuje przyroda i dlaczego jej ochrona ma znaczenie dla nas wszystkich.

Narwiański Park Narodowy – przyroda i kultura

Dolina Narwi to nie tylko przyroda – to również bogate dziedzictwo kulturowe. Rzeka przez wieki kształtowała życie mieszkańców i pełniła podwójną funkcję: ułatwiała komunikację i handel, a jednocześnie stanowiła naturalną granicę kulturową.

Ziemie po obu stronach Narwi od Suraża do Tykocina znajdowały się na styku kultur mazowieckiej i białoruskiej, a także katolickiej i prawosławnej.
Różnice te widoczne były w typach zabudowy, zwyczajach, architekturze i układzie wsi – przysiółki drobnoszlacheckie, wsie szeregówki i założenia dworskie tworzyły zróżnicowany krajobraz kulturowy.
Tradycyjne rybołówstwo i rolnictwo – sianokosy, budowa drewnianych domów z belek, przechowywanie siana na brogach – wciąż odzwierciedlają dawne praktyki, które kształtowały społeczności nadnarwiańskie przez stulecia.
Nawet dziś, łodzie „pychówki” używane do poruszania się po Narwi przypominają o dawnych rytuałach i metodach połowu ryb, które zachowały się w lokalnej tradycji.

Ta tradycyjna wiedza, przekazywana z pokolenia na pokolenie, pozwalała ludziom korzystać z mokradeł w sposób zrównoważony, w harmonii z rytmem rzeki i cyklami przyrody.

To połączenie przyrody i kultury sprawia, że Dolina Narwi jest miejscem wyjątkowym – zarówno pod względem ekologicznym, jak i historyczno-kulturowym.

Edukacja i tradycyjna wiedza

Edukacja ekologiczna pozwala zrozumieć, że mokradła to nie tylko piękne krajobrazy, ale przede wszystkim żywe ekosystemy, które podtrzymują życie ludzi i zwierząt. Dzięki nauce o mokradłach poznajemy ich rolę w oczyszczaniu wody, magazynowaniu węgla, ochronie bioróżnorodności oraz w łagodzeniu skutków zmian klimatu.

Edukacja o mokradłach pomaga także docenić tradycyjną wiedzę i dziedzictwo kulturowe społeczności żyjących nad rzekami. Uświadamia, że ochrona tych terenów jest korzystna nie tylko dla przyrody, ale też dla ludzi, którzy z nich korzystają od wieków.

Dzięki programom edukacyjnym młodsze pokolenia uczą się, jak chronić mokradła, rozumieć zależności między przyrodą a działalnością człowieka oraz kultywować lokalną tradycję w harmonii z ekosystemem.

Mokradła a klimat

Ekosystemy podmokłe magazynują węgiel i chronią przed powodziami, pełniąc ważną rolę w łagodzeniu skutków zmian klimatu. Ich ochrona i przywracanie to naturalna strategia adaptacji do zmian środowiska.

Różnorodność biologiczna

Mokradła wspierają ogromną część gatunków roślin i zwierząt na świecie. Tradycyjna wiedza pozwala monitorować ekosystemy i chronić zagrożone gatunki. Od 1970 roku populacja wielu gatunków wodno-błotnych spadła dramatycznie – ich ochrona jest pilna i wymaga stałego zaangażowania.

Narwiański Park Narodowy to miejsce, gdzie natura i kultura splatają się od wieków. Zachęcamy do poznawania mokradeł Doliny Narwi, odkrywania tradycyjnych praktyk oraz korzystania z materiałów edukacyjnych, w tym infografik przygotowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Załączone fotografie ukazują zarówno bogactwo przyrodnicze mokradeł, jak i ślady działalności człowieka – tradycyjne formy użytkowania krajobrazu, które przez pokolenia współtworzyły Dolinę Narwi.
Materiały dostępne są w załącznikach poniżej.